Орозбек Мусакеев: Түркчө тасмаларды электрондук сөздүк менен эле котором

Көптөгөн тасмаларды кыргызча сүйлөткөн Орозбек Мусакеевди кепке тарттык. Ал азыр КТРКдан кетип, диний тасмаларды которуу менен алек.
  04.07.13   09:15
 941

[img::right=http://data.vb.kg/kyrgyz/image/big/2013-07-04_09-02-25_518305.jpg;

Орозбек Мусакеевди тааныштыруунун кажети барбы? Бул кишинин үнүн КТРК аркылуу укпагандар аз чыгар. Мусакеев буга чейин "Дөөлөт" студиясы аркылуу 300дөн ашык ар кайсы тилдеги тасмаларды жана көптөгөн берүүлөрдү кыпкыргызча сүйлөткөн. Акыркы эмгеги катары көпчүлүк жантыгынан жата калып көрчү түрктөрдүн "Жашоо сүртүмдөрү" аттуу комедиясы. Орозбек мырза азыр КТРКдан кетип, диний тасмаларды которуу менен алектенүүнү чечкен. Ысык-Көлдө эс алып жүргөн жеринен телефон аркылуу кепке тарттык.

- "Дөөлөт" студиясынын кетти деген кабар уктук. Эмне болуп кетип калдыңыз, азыр кайда иштеп жатасыз?

- Мен азыр Ысык-Көлдө эс алып жүрөм. КТРКдан өз каалоом менен эле арыз жазып чыгып кеттим. Азыр дин маселеси боюнча иштеп жатам. Тагыраагы Курандын илимий кереметтүүлүгү, исламдын илимий баалуулугу деген нерселерге оосомбу деп жүрөм. Ошондой маанидеги материалдар, сериалдар да көбөйүп кетти. Бир нечесин которуп да койгом, эми ошол иштерди улантайын деп жатам. Ал үчүн убакыт керек. Ошон үчүн жумуштан чыгып алдым. Диний маданиятты көтөрүү үчүн ошондой тасмалар керек болуп турат. Иштен тажап деле калдым, анүстүнө курагым деле биртопко барып калды. Жаш өтүп калганда тынч жашоону самап калат экенсиң.

- Сиздин кетишиңизге айлык маселеси себеп болгон жокпу?

- Мени айлык маселеси эч ойлондурган эмес. Бирде болбосо бирде болот деген идея менен жашадым. Айлык төлөбөсө деле иштеген күндөр болгон.

- Диний тасмаларды кайсы тилдерден которуп жатасыз?

- Негизинен англис жана түрк тилдеринен.

- Сиздин ушул эмгектерди көрөрмандар качан көрө алышат?

- Кудай буюрса 4-5 айда бүтүргөнгө үлгүрүп калабыз. Которулуп жаткан бир тасма 30, экинчиси 18 серия. Азыр ушунун үстүндө кызуу иштеп жатабыз. Жеке студиялар менен иш алып барып жатабыз. КТРКдан которо албайт болчумун мындай тасмаларды.

- Көпчүлүктү телевизордун алдына чогулткан "Жашоо сүртүмдөрүн" да сиз котордуңуз да…

- 58 сериясын биз котордук. Калган 14 сериясын балдар жасап жатышат.

- Тасманын тексттерин түркчөдөн кыргызчага өзүңүз которусузбу? Деги эле котормонун жол-жобосун түшүндүрө кетсеңиз?

- "Жашоо сүртүмдөрүнүн" 58 сериасын өзүм котордум. Биринчи тасманын сөзүнүн электрондук вариантын карап чыгып, сөз айкаштарын тууралап которуп чыгам. Ар бир артикуляциялык интонацияны карап, ар бир сөз убагында айтылгандай кылып коюп чыгабыз. Тасмада котормочу деп жүргөн айрым фамилиялар мага жардам бергендер. Алар да көп иш кылышты. Кыргыз-Түрк "Манас" университетинин студенттери жана башка кызыккандар келип кол кабыш кылып жатышты. Аларга акы төлөнбөйт. "Калем акы төлөнбөйт, ыктыярчы катары иштесеңер макулбуз" деп айтабыз. Ушуну уккандан кийин эле экинчи жолу келбей качып кетишет. Азыр эми акчасыз эч ким эч жакка жылбайт да. Көп учурда тасманы которуу менен үн коштоону чаташтырып жүрүшөт. Тасманын текстин биринчи котормочу которот. Андан кийин ар бир сөздүн артикуляциясын, калган жактарын дыкат карап чыгабыз. Үн коштогон артисттерди академиялык театрдан, жаштар театрынан жана башка жерлерден артисттерди чакырабыз. Биз алар менен чогуу иштешип жүргөндөн кийин кимдин үнү кайсы жерге төп келерин жакшы билебиз да. Мунун үнү бул образга туура келет деп эртелеп эле артисттерди ылайыктап коебуз. Эгер башкача бир үн болуп, жаңыча ыкма керек болуп калса аны эл арасынан иргеп алабыз. Күн мурунтан эле мен үн коштойт элем дегендер огеле көп. Алар келип кинонун жаратылган даяр образына киришет. Мындайча айтканда туурап беришет.

- Ар кайсы тилдеги тасмаларды которуп жүрөсүз. Канча тил билесиз?

- Орус тили менен түрк тилин жакшы билем. Англисчени, испанчаны, корейчени ошол тилди билген окуу жайдын студенттеринин жардамы менен котором. Тасманын тексттерин аларга котортуп алып, мен кайра редакциялап чыгам. Мисалы "Чуулгандуу сүрөтчүнү" алгач англисчеден которуп баштаганбыз, бирок кийин окшошпой баратканда орусча вариантын котордук. "Чыңгыз ханды" да алгач кытайчадан түз котордук, кийин орусча вариантын таап которгонбуз.

- Түрк тилин кайдан үйрөндүңүз эле?

- Түрк тили оңой эле. Кыргызчага аябай жакын. Мен түркчө тасмаларды алгач интернеттеги электрондук сөздүктөн башкача айтканда Google Translate программасынын жардамы менен которуп алам. Андан кийин сүйлөп жатканын байкап туруп ыңгайына жараша коюп кете берем. Ошондон эле жакшынакай кылып эле келиштирип алабыз.

- "Жашоо сүртүмдөрүнүн" ар бир эпизодун жатка билсеңиз керек….

- Эми ар бир көз ирмем менен иштеп атып баары көз алдымда. Ошол тасманын ичинде жүргөндөй эле болуп каласың.

- "Жашоо сүртүмдөрүнүн" элге сиңип кетишинин сыры эмнеде деп ойлойсуз?

- Мунун башкы себеби кыргыздын жалпак тилине салынышында. Бирок кийинки сериаларына анча-мынча нааразычылыктарым бар. Мисалы, түрктөр милиция деп айтпайт, полиция дешет. А которгондо бир жеринде полиция, экинчисинде милиция деп кетип калган. Полицияны кыргыздар деле түшүнөт да. Ушул сыяктуу майда мүчүлүштүктөр кетип калып жатат. Негизи котормону кыргыздын жалпак тилине салыш керек. Бирок чеги менен. Эми бул тасманын жанры комедия да. Көрүүгө абдан жеңил. Артисттер абдан дал келген. Мындан сырткары жаштар, билим алуу, сүйүү темасы камтылып жатпайбы. Түрктөрдүн системасындагы тартип бузгандарды жазалоо да өзүнчө бир кызыгууну жаратат. Ушул темалар элди тартып жатат деп ойлойм. Кичинекей Юсуф көп кишини чакырып коюп жатат. Рыфат, Айнура, Халил, Гонжа ушулар да көрөрмандарды өзүнө тартып турат. Себеби бул күнүмдүк жашоодогу эле башкача образдар да.

- Калган 14 серияны кимдер которду?

- Азыр Айгүл Жумагулова менен Жазгүл Имакова котормонун башында туруп жатышат. Алар мен тарбиялаган эле жаштар. Мен алардын которгонун редакциялап турчумун. Азыр убактым да жок. Ошондуктан айрым мүчүлүштүктөр кетип жатат окшойт. Бирок каталарын айтып коюп жатам.

- Котормочулардын, үн коштогон артисттердин калем акылары сизди канааттандырабы?

- Ар бир сериядагы артисттердин калем акысы 15-17 миң сомду түзөт. Ошондо ар бири миң сомдун тегерегинде алат. Бул өтө аз төлөнгөндөгүсү. Чындыгында мындай болбош керек эле. Кызыгуу жаратыш керек да. Айла жок чөнтөгүбүзгө жараша иш кылабыз. Ошого да карабай кудайга шүгүр, эл ыраазы болсо болду деп иштей беребиз. Котормочуларга калем акы төлөп берүү иши абдан начар. 2011-жылы котормого акча бөлүнүп 187 тасма которулуп, 42 котормочу кадимкидей иштеп калган болчу. Азыр андай эмес. Бул сериал болбогондо ошол тасмалардын 60-70и эфирден берилип калмак.

- Которула турган тасмалар сатылып алынабы же кандай?

- Биз тасмалардын көбүн элчиликтерден бекер алабыз. Сатып алганга каражат жок. Кээде лицензиясы бар тасмаларды алып эле которобуз.

- Кайсы тасма которуларын ким чечет? Кимдер сунуштайт?

- Бизге эч качан бирөөлөр сунуштабайт. Бул жаңыдан гана өнүгүп келаткан тармак да. Буга чейин кыргыз элине жага турган тасмаларды өзүбүз таап, өзүбүз эле которуп келгенбиз. Бир гана жогоруда айтып кеткен 187 стасманы жетекчилик тандаган.

- Башка тилдеги тасмаларды которуунун башкы максаты эмнеде?

- Албетте кыргыз тилин өнүктүрүү да. Балдардын келечеги тууралуу сөз кылганыбыз менен алар кыргызча тасма көрө албаса анын эмнеси камкордук? Балдар үчүн кыйратып жатабыз дейбиз калп эле. Эң негизги максатыбыз эле балдарга кыргызча тасма көрсөтүү. Бул кандайдыр бир деңгээлде ишке ашып, жолго коюлду деп ойлойм. Чоң адамдар үчүн деле 300дөй тасма которулду. Бул деле жаман эмес. 2-3 киши жылаңач фанатизм менен ушундай иштерди жасадык. Акча маселеси боюнча нааразычылыкты артисттер гана көтөрөт, болбосо котормочулар унчукпай эле иштеп жатышат. Эл үчүн, тил үчүн иштеп жаткандан кийин баарына кайыл болуп каласың.

- Тасмаларды, жарнамаларды кыргызчалатуу иши өнүгүп жатат десек болобу? Котормолор максатына жетип жатабы?

- 100 пайыз өнүгүп кетпесе да айрыкча айыл жергесиндегилер үчүн абдан эле сонун болду. Анткени алар телевизордун түбүнөн кетпей тиктеп отурушат. Бир да орусча билбеген жарандар да бар. Шаардыктардын арасында деле "кыргызчаны унутуп баратабыз көрөлү" дегендер толтура. Ошондуктан пайдалуу эле болуп жатат деп ойлойм. Бул иштер мындан ары да улантылышы керек. Котормо ишин даңгыр жолго салыш үчүн эң ириде котормочулар мыкты болуш керек. Казакстанда котормо менен 75 киши иштейт, 25 атайын студиясы бар. Бизде болгону 5 цех жана 3-4 адам. Айырмабыз асман менен жердей. Ушундан эле котормого кандай мамиле кылып жатканыбызды билсек болот.

URL: http://www.vb.kg/kabarordo/226849

 Комментарийлер:
#1 12
2013-07-04 12:40:05 Цитата / 0 / -

менин билишимче, тилчилерге котортушат.

өзүм эле котором,дегени мага түшүнүксүз.

#2 Темирлан
2013-08-24 20:30:05 Цитата / 0 / -

ушундай адамдар бизде кобойо берсин Орозбек Мусакеевди мен ес тарткандан бери тааныйм жанынан корбосом да абдан сыйлайм омурунуз узун болсун

#3 Эрма
2014-03-14 19:23:56 Цитата / 0 / -

Кантип кыргызча котормолорду корсок болот

#4 Назира
2017-02-18 16:26:17 Цитата / 0 / -

КТРден кетпей эле койсо дагы коп чыгармалардын кыргызчасын кормок экенбиз.

 

Биздин сайтта:
-сөгүнгөнгө
-бирөөнү мазактап, шылдыңдаганга, анын ичинде комментаторлордун дарегине
-ачык жана көмүскөдө коркутуп-үркүтүп, “сүйлөшкөнү чыккын” дегенге
-далилсиз жана күбөлөрдүн көрсөтмөсүз компроматтарды чыгарууга
-КРдын мыйзамдарына карама-каршы келген комментарийлирди жазууга
-транслитте жазылган комментарийлерди чыгарууга
-комментарийлерди чоң тамга менен баса белгилөөгө
-улут жана динге байланыштуу мазактоо, шылдың ирээтиндеги комментарийлерди жазууга болбойт.