Интернет аркылуу киреше жана заманбап мүмкүнчүлүктөр менен чектөөлөр
Кыргызстанда 2025-жылдын башына карата активдүү интернет колдонуучулардын саны 6,4 миллиондон ашты. Улуттук статистика комитетинин маалыматтары калктын басымдуу бөлүгү санариптик кызматтарга жетүү мүмкүнчүлүгүнө ээ экенин көрсөтөт. Интернет адамдар үчүн жөн гана баарлашуу куралы болбостон, финансылык туруктуулукту камсыз кылган чоң аянтчага айланды.
Биз санариптик рынокту изилдеп чыгып, бир маанилүү тенденцияны байкадык: жумуш орундарынын физикалык жерге байланбай калышы алыскы аймактардын жашоочуларына жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачты. Бирок ар бир мүмкүнчүлүктүн өз чектөөлөрү бар экенин эстен чыгарбоо керек.
Санариптик эмгектин артыкчылыктары
Бүгүнкү күндө кыргызстандык фрилансерлер глобалдык платформаларда активдүү кызмат көрсөтүп жатышат. ПРООНдун санариптик экономика боюнча отчетуна ылайык, IT кызматтарынын экспорту акыркы үч жылда орточо 35 пайызга өскөн. Бул жаштарга Бишкекке же чет өлкөгө кетпестен, өз аймагында эле киреше табууга шарт түздү.
Ылдамдык жана ыңгайлуулук негизги факторлордун бири болуп калды. Колдонуучулар boostwin кирүү аркылуу санариптик көңүл ачуу жана башка платформаларга заматта кирип, финансылык транзакцияларды тез бүтүрүүнү артык көрүшөт. Төлөм системаларынын өнүгүшү интернет аркылуу акча табууга болгон ишенимди күчөттү. Биз жүргүзгөн байкоолор көрсөткөндөй, мобилдик капчыктар аркылуу каражат которуу орточо 2 мүнөттөн 10 мүнөткө чейин убакытты талап кылат.
Инфраструктуралык жана билим берүү чектөөлөрү
Мүмкүнчүлүктөр көп болгону менен, инфраструктура дагы эле негизги тоскоолдук бойдон калууда. Дүйнөлүк банктын Digital CASA долбоорунун маалыматына ылайык, тоолуу аймактарда интернеттин ылдамдыгы шаарларга салыштырмалуу үч эсе жай. Бул санариптик теңсиздикти жаратат.
Дагы бир олуттуу чектөө - тил маселеси жана квалификациянын жетишсиздиги. Глобалдык базарда атаандашуу үчүн англис тилин билүү жана нейротүйүндөр сыяктуу заманбап куралдарды колдонуу талап кылынат. Биздин байкоолор көрсөткөндөй, интернеттен киреше табууну каалагандардын 60 пайызы алгачкы үч айда жетиштүү билимдин жоктугунан токтоп калышат.
Чынын айтканда, интернетте оңой акча жок. Бул жерде да кадимки жумуштагыдай эле тартип, сабырдуулук жана туруктуу өнүгүү талап кылынат. Санариптик дүйнө каталарды кечирбейт, бирок аракет кылгандар үчүн чоң мүмкүнчүлүктөрдү ачат.
