Эмне үчүн адамдар онлайн кирешеге көбүрөөк кызыга баштады
Кыргызстанда 2024-жылдын аягына карата интернет колдонуучулардын саны 6,2 миллиондон ашты. Улуттук статистика комитетинин маалыматына таянсак, бул калктын дээрлик 90 пайызы тармакка кирүү мүмкүнчүлүгүнө ээ дегенди билдирет. Интернет адамдар үчүн жөн гана маалымат булагы болбостон, реалдуу киреше табуунун негизги куралына айланды.
Биз санариптик эмгек рыногун изилдеп жатып бир маанилүү тенденцияны байкадык: адамдарды кеңседеги туруктуу график эмес, финансылык эркиндик көбүрөөк кызыктырат. Бул өзгөрүүлөрдүн артында так экономикалык себептер жатат.
Глобалдык атаандаштык жана жеткиликтүүлүк
Дүйнөлүк банктын Digital CASA долбоорунун алкагында Кыргызстандын алыскы аймактарына жогорку ылдамдыктагы интернет жеткирилди. Бул Талас жана Нарын сыяктуу облустардын жашоочуларына Бишкекке келбей эле чет элдик компаниялар менен иштөөгө мүмкүнчүлүк түздү. Акыркы эки жылда глобалдык фриланс платформаларында кыргызстандык адистердин саны болжол менен 40 пайызга өскөнү байкалууда.
Адамдар убактысын үнөмдөөнү үйрөнүштү. Күнүнө эки саат жолдо жүрүүнүн ордуна, алар үйдө отуруп эле киреше табууну артык көрүшөт. Санариптик платформалар, анын ичинде boostwin казино сыяктуу көңүл ачуу тармактары да транзакциялардын ылдамдыгын жогорулатуу аркылуу колдонуучуларды өзүнө тартат. Төлөмдөрдүн тез ишке ашуусу жана санариптик капчыктардын ыңгайлуулугу онлайн кирешеге болгон ишенимди күчөттү.
Биздин байкоолор көрсөткөндөй, көпчүлүк адамдар алгач кошумча киреше катары баштап, кийин толук онлайн иштөөгө өтүшөт. Бул жерде психологиялык фактор да маанилүү роль ойнойт: адам өз кирешесин өзү башкарганда жоопкерчиликти көбүрөөк сезет.
Санариптик көндүмдөрдүн баасы
ПРООНдун 2025-жылдагы отчетуна ылайык, санариптик сабаттуулук кирешени орточо 25 пайызга жогорулатат. Эгер мурда англис тилин билүү артыкчылык болсо, азыр нейротүйүндөр менен иштөө жана маалыматтарды талдоо базалык талапка айланды. Адамдар онлайн курстарга инвестиция салып, кыска убакытта жаңы кесиптерди өздөштүрүп жатышат.
Изилдөө учурунда алынган маалыматтар да муну тастыктайт. Кыргызстандын Жогорку технологиялар паркынын резиденттери 2024-жылы 12 миллиард сомдон ашык экспорттук киреше алып келишкен. Бул өлкөдөгү санариптик бизнестин потенциалы жогору экенин көрсөтөт. Чынын айтканда, санариптик дүйнөдө географиялык чек аралар маанисин жоготууда - кайда экениңизден көрө, эмнени билериңиз маанилүү.
